کشتار ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ فقط با شمار جان‌باختگان شناخته نمی‌شود؛ رنج خانواده‌هایی که پس از آن زنده مانده‌اند نیز بخشی از واقعیت این فاجعه است. مادری که برای یافتن پیکر فرزندش میان اجساد جست‌وجو کرده، می‌گوید تصویر آن صحنه هنوز خوابش را آشفته می‌کند. این مقاله با تکیه بر روایت او و پژوهش‌های معتبر، به بازگشت خاطرات آسیب‌زا در خواب و فرسودگی پنهان بازماندگان می‌پردازد؛ بی‌آنکه سوگ آنان را بیماری بنامد یا تجربه یک نفر را به همه تعمیم دهد. آیا پایان کشتار، پایان رنج بازماندگان است؟
دوستی پرسید: «زیر سایه کدام آسمان هستید؟» پرسشی ساده که مرا به فکر برد: آیا انسان تنها به سرزمینی تعلق دارد که امروز در آن زندگی می‌کند؟ چرا بعضی، با وجود امنیت و آسایش، هنوز نگران آزادی دیگران‌اند؟ دوری از وطن، خاطره و همدلی را از میان نمی‌برد؛ هرچند هیچکس رنج دیگری را دقیقا تجربه نمی‌کند. این مقاله از پیوند انسان با گذشته، عشق به زندگی و امید به آینده‌ای آزادتر می‌گوید.
با وجود دهه‌ها هشدار و شواهد درباره فعالیت‌های جمهوری اسلامی در خارج از مرزهای ایران، چرا واکنش بسیاری از دولت‌ها با تاخیر همراه بوده است؟ این مقاله با بررسی پرونده‌های تاریخی، ملاحظات سیاسی و منافع دولت‌ها، فاصله میان آگاهی و اقدام را واکاوی می‌کند و همزمان به مسئولیت اپوزیسیون ایران در دفاع از حقوق مردم، پاسخگویی، نقدپذیری و ساختن آینده‌ای دموکراتیک می‌پردازد.
چرا نه ماه پس از ۱۸ و ۱۹ دی، احساس می‌کنیم زمان متوقف شده است؟ این مقاله با تکیه بر پژوهش‌های روان‌شناختی و گزارش‌های مستند، ماندگاری تصاویر جان‌باختگان و سوگ جمعی را بررسی می‌کند. خاطره خشونت، بازنشر تصاویر، فشار بر خانواده‌ها و بی‌پاسخ ماندن پرسش‌های مربوط به کشتار، می‌توانند این داغ را زنده نگه دارند. مقاله میان خشم فرساینده و دادخواهی پایدار تفاوت می‌گذارد و می‌پرسد: آیا بدون حقیقت‌یابی، پاسخگویی و تضمین عدم تکرار، می‌توان دی‌ماه را پایان‌یافته دانست؟
مقاله «مثلث خون در جمهوری اسلامی» تلاشی است برای بررسی این تناقض از سه زاویه؛ سه واژه که در کنار هم تصویری از یک سازوکار قدرت می‌سازند: «خون‌ریز، خون‌شور، خون‌خوار». این واژه‌ها حکم حقوقی یا برچسبی برای تک‌تک اشخاص نیستند؛ استعاره‌هایی هستند برای پرسیدن اینکه خشونت چگونه رخ می‌دهد، روایت آن چگونه کنترل می‌شود و گرفتن جان انسان چگونه می‌تواند در قالب حکم قضایی ادامه پیدا کند.
از «یکی برای همه، همه برای یکی» تا نفت ما نه، نفت شما هم نه
در «سه تفنگدار» الکساندر دوما، دارتانیان و سه همراهش شعاری دارند که بعدها به نماد رفاقت و همبستگی بدل شد؛ در ترجمه رایج فارسی: «یکی برای همه، همه برای یکی.» یعنی خطر یکی، خطر همه است و هیچکس دیگری را در میدان تنها نمی‌گذارد.
اما در سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی، طی سال‌ها فرمول دیگری بارها تکرار شده که می‌توان آن را وارونه همان عبارت دانست: اگر ما نتوانیم، دیگران هم نباید بتوانند. اگر نفت ما صادر نشود، نفت دیگران نیز نباید صادر شود؛ اگر امنیت ما تامین نشود، زیرساخت دیگران هم نباید امن بماند؛ و اگر هواپیمای ما نتواند پرواز کند، دیگران نیز نباید امکان پرواز داشته باشند.
ترجمه کامل فارسی گزارش «وضعیت جهانی ایمنی جاده‌ای ۲۰۲۳» سازمان جهانی بهداشت. این گزارش به بررسی وضعیت تلفات و آسیب‌های جاده‌ای، عوامل خطر، سیاست‌های ایمنی، قوانین، زیرساخت‌ها و پیشرفت کشورها در زمینه ایمنی جاده‌ای می‌پردازد. ترجمه فارسی: س. روزبه، ۲۰۲۶.
ترجمه: س. روزبه نویسنده / نهاد اصلی: World Health Organization (WHO)
نویسنده، روزنامه‌نگار مستقل، پژوهشگر، شاعر و طراح کارتون سیاسی
عضو انجمن قلم انگلیسMember of English PEN
محور اصلی نوشته‌ها و آثار من ایران است؛ آزادی، حقوق شهروندی، حقوق زنان و کودکان، برابری و رفع تبعیض، حافظه جمعی، مقابله با سرکوب و تلاش برای ساختن آینده‌ای بهتر برای نسل‌هایی که پس از ما خواهند آمد.
در کنار مقاله و پژوهش، شعر و کارتون سیاسی نیز بخش مهمی از کار من است. ترجیح می‌دهم آثارم پیش از چهره و زندگی شخصی‌ام مورد قضاوت قرار گیرند و اگر کسی می‌خواهد مرا بشناسد، از میان نوشته‌ها و طرح‌هایم به سراغم بیاید.
حق استفاده و بازنشر آثار من با ذکر نام نویسنده بلامانع است، مگر در مواردی که خودم به طور مشخص خلاف آن را اعلام کنم.
۰۶ / تماس
ارتباط با س. روزبه
برای همکاری حرفه‌ای، انتشار آثار یا ارتباط رسانه‌ای می‌توانید پیام بفرستید یا مستقیما به شبکه‌های رسمی مراجعه کنید.
